?zeyir Hac?bəyov


   Azərbaycan bəstəkar?, musiqi??nas alim, publisist, dramaturq, pedaqoq və ictimai xadim. M?asir Azərbaycan professional musiqi sənətinin və milli operas?n?n banisi. SSR? xalq artisti (1938). Azərbaycan Bəstəkarlar ?ttifaq?n?n sədri (1938-48). SSR? D?vlət M?kafat? Laureat? (1941,46). Hac?bəyovun 1908-ci il yanvar?n 25-də Bak?da H.Z.Ta??yevin teatr?nda g?stərilən "Leyli və Məcnun" operas? ilə təkcə Azərbaycanda deyil, b?t?n m?səlman ?ərqində opera sənətinin əsas? qoyulmu?dur. ?zeyir Hac?bəyov 1909-15-ci illərdə bir-birinin ard?nca "?eyx Sən'an" (1909), "R?stəm və S?hrab" (1910), ?ah Abbas və Xur?id banu" (1912), "Əsli və Kərəm" (1912), "Harun və Leyla (1915)" əsərlərini yazm??d?r. Hac?bəyov Azərbaycanda musiqili komediya janr?n?n yarad?c?s?d?r. "Ər və arvad" (1909), "O olmas?n bu olsun" (1910), "Ar??n mal alan" musiqili komediyalar? və s. 1937-ci il aprelin 30-da Opera və Balet Teatr?nda ilk dəfə tama?aya qoyulan "Koro?lu" operas? "A??qsaya??" triosu (1931) il və s. Hac?bəyovun B?y?k Vətən M?haribəsi illərində "?a??r??","Yax?? yol", "Anan?n o?luna nəsihəti", "?əfqət bac?s?", "D?y????lər mar??" və s. vətənpərvər ruhlu mahn?lar, eləcədə xalq ?al?? alətləri orkestri ???n "Cəngi"(1941) pyesini, "Vətən və Cəbhə" (1942) kantatas?n? bəstələmi?dir. "Sənsiz"(1941) və "Sevgili canan" (1943) romans-qəzəlləri x?susi yer tutur. Hac?bəyov həyat?n?n son illərində "Firuzə" operas? ?zərində i?ləmi?dir. Bu bitməmi? operadan təkcə Firuzənin ariyas? qalm??d?r. Hac?bəyovun "Ar??n mal alan " musiqili komediyas? ingilis, alman, ?in, ərəb, fars, polyak, ukrayna, belarus, g?rc? və s. dillərə tərcumə edilmi?, xarici d?vlətələrdə tama?aya qoyulmu?dur. Hac?bəyovun "Ar??n mal alan" musiqili komediyas? 1917 ildə (rejissor B.Svetlov), 1945 ildə (rejissorlar R.Təhmasib, N.Les?enko) və 1965 ildə (rejissor T.Ta??zadə), "O olmas?n bu olsun" (rejissor H.Seyidzadə) 1956 ildə ekranla?d?r?l?b. "Ar??n mal alan" (1945) filminə g?rə rejissorlar R.Təhmasib və N.Les?enko, bəstəkar ?.Hac?bəyov, aktyorlardan R.Behbudov, L.Bədirbəyli, E.H?seynzadə, M.Kələntərli və L.Abdullayev SSR? D?vlət M?kafat?na (1946) layiq g?rulm??lər.Hac?bəyova həsr olunan 2 seriyal? "?zeyir Hac?bəyov" və "Uzun ?mr?n akkordlar?" (1982, rej.Anar) film ?əkilmi?dir.

- Geri